Codex Cumanıcus Mustafa ARGUNŞAH Galip GÜNER

  Kıpçak Türkçesinin en önemli eserlerinden biri olan Codex Cumanicus, 13. yüzyıl sonlarıyla 14. yüzyılın ilk yarısında Karadeniz’in kuzeyinde yazılmıştır. Latin alfabesinin Gotik harfleriyle yazılan eser, içerisinde bulunan dil ve kültür malzemesi açısından Türk dili araştırmalarında önemli bir yere sahiptir. Bu çalışma, bugüne kadar ülkemizde tıpkıbasımı da verilerek yapılmış en kapsamlı Codex Cumanicus çalışmasıdır.

Çalışmanın “Codex Cumanicus” başlıklı birinci bölümünde eser her yönüyle tanıtılmıştır. Özellikle eserin yazarı, yazıldığı yer ve tarih konusundaki bitmeyen tartışmalar özetlenmiştir. Gramer bölümü oldukça geniş tutulmuş; özellikle ses bilgisi bölümünde gerektikçe Memlûk-Kıpçak Türkçesi eserlerine başvurulmuş ve mukayeseler yapılmıştır.

Çalışmada, birbirinden farklı zamanlarda farklı eller tarafından yazılan iki eser ayrı ayrı ele alınmış; bu yüzden de metinler ve metinlerin dizinleri birbirinden ayrılarak verilmiştir. Ayrı ayrı verilen dizinlerde her kelimenin varsa Latince, Farsça ve Almanca karşılıkları da yanında gösterilmiştir.

İkinci bölümün özgün biçimi ve çeviri yazılı metni alt alta verilmiştir. İkinci bölümdeki manzum ve mensur metinleri normalleştirerek yeniden yayımlamak ve Türkiye Türkçesine çevirmek bu kitabın özgün yanlarından birisidir.